Ontdek elke dag een artikel over een inspirerende bestemming: duurzaam, ecologisch en respectvol
Nr. 1 reissite in Vlaanderen
Zodra ik de Randstad achter me laat en noordwaarts trek, voel ik het meteen: de drukte glijdt van me af. Geen files, geen lawaai, geen gehaast. Enkel ruimte, rust en frisse lucht. Ik ben onderweg naar een stukje Nederland dat bij veel Belgen nog onder de radar blijft: het noorden. De elf steden van Friesland, wadlopen, fierljeppen en oneindige natuurpracht… deze reis laat zien dat het noorden van Nederland veel meer is dan weilanden en koeien. Hier proef je authenticiteit, adem je natuur en ontdek je verhalen die nog niet honderd keer verteld zijn. Onterecht onbekend, des te mooier om te ontdekken.
De reis begint in Leeuwarden, of Ljouwert in het Fries, de trotse hoofdstad van Friesland. Alles wat je verwacht van een typisch Nederlands stadje is er: sierlijke gevels, tal van leuke straatjes en veel grachten, zoals een echte Friese stad betaamt. In 2018 was Leeuwarden de Culturele Hoofdstad van Europa. Het is een ideale stad voor een stedentrip en is meer dan alleen de start en finish van de Elfstedentocht. Naast een gezellig historisch centrum, leuke restaurants en diverse bezienswaardigheden, heeft de stad nog een groot pluspunt: Leeuwarden is een perfecte uitvalsbasis om de regio te verkennen.
In Leeuwarden zijn er verschillende bezienswaardigheden die je niet mag missen. Zo is er de Oldehove, die je de ‘toren van Pisa van Leeuwarden’ zou kunnen noemen. Je kunt de stad niet verlaten zonder een bezoek aan deze scheve toren, het symbool van de stad en de trots van haar inwoners. De bouw van deze kromme en onvoltooide toren begon in 1529. Een paar jaar daarvoor was Leeuwarden de hoofdstad van Friesland geworden en men wilde daarom laten zien hoe belangrijk de stad was. Er moest dus een grote toren komen, maar al tijdens de bouw ging het mis. Tegenwoordig staat de toren bijna 2 meter scheef. Vanaf de top heb je een prachtig uitzicht over de stad en bij goed weer zelfs tot aan de Waddeneilanden. Om er te komen moet je wel eerst 183 treden beklimmen.
Een modernere trekpleister is het Fries Museum. Dat museum toont tentoonstellingen over de geschiedenis, kunst, cultuur en tradities van Friesland.
Midden in de binnenstad vind je De Waag, een van de meest iconische gebouwen van Leeuwarden en waarschijnlijk een van de meest gefotografeerde plekken in de stad. Vroeger lieten handelaren hier hun goederen wegen voordat ze die mochten verkopen op de markt. De Waag was belangrijk om de markt betrouwbaar te maken en conflicten tussen handelaren en klanten te voorkomen. Daarnaast leverde het de stad extra inkomsten op, omdat handelaren moesten betalen voor het wegen van hun producten. Tegenwoordig is er een café gevestigd.
De Centraal Apotheek is een van de mooiste Art Nouveau-gebouwen van Nederland en zeker een van de mooiste bezienswaardigheden in Leeuwarden. Architect Gerhardus Berend Broekema ontwierp het in 1904 en gebruikte daarbij kenmerkende Art Nouveau-elementen. Het meest opvallende is het tegeltableau met de afbeelding van Hygieia, de Griekse godin van de gezondheid. In haar rechterhand houdt ze een beker met medicijn vast, terwijl de slang van Asklepios, het symbool van geneeskunde, zich om haar linkerhand slingert en van de beker drinkt. Tot op de dag van vandaag huist er nog steeds een apotheek in dit gebouw.
Zelf overnachten we ook in een bijzonder historisch gebouw in het hart van de stad: het oude hoofdpostkantoor van Leeuwarden, dat is verbouwd tot het Post-Plaza Hotel & Grand Café. Na een grondige renovatie en restauratie is het omgetoverd tot een sfeervolle plek waar gasten kunnen verblijven in een historische ambiance. De hotelkamers bevinden zich in het oude postkantoor en in het naastgelegen pand van de oude Gratama Bank, die beide met elkaar verbonden zijn door een glazen brug. Een fantastisch historisch pand!
De volgende ochtend maken we een korte wandeling door de stad. Het is een rustige maandagochtend, de sfeer is bijzonder stil. Bijna té stil, maar perfect voor wie Leeuwarden op zijn dooie gemak wil ontdekken. We lopen langs gezellige steegjes en mooie grachten. Af en toe kijk ik omhoog naar de gevels, waar verschillende spreuken en levenswijsheden te lezen zijn. Net voor de middag komen we uit bij het St. Anthony Gasthuis, een monumentaal gasthuiscomplex in de stad. Vroeger bood het bejaarden en hulpbehoevenden onderdak, voeding en verzorging. Tegenwoordig ligt de focus op het verhuren van appartementen en woonhuizen aan senioren, allemaal gevestigd in een uniek complex van historische panden die tot de monumentale highlights van de binnenstad behoren. Centraal is er een prachtig parkje, een ware oase midden in de stad, perfect om even uit te rusten. Voor ons vertrek stoppen we nog even voor de lunch, bij Zuid4 Food & Drinks, vlakbij het station. Hier proeven we Fryske dúmkes, typische Friese koekjes. Het zijn zoete, duimgrote koekjes, gekruid met anijs en gemberpoeder, vers uit de oven — heerlijk en perfect bij de koffie.
We vertrekken richting Lauwersoog, waar het nieuwe Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) sinds april 2025 geopend is. Het gebouw ligt pal aan de Waddenzee, een UNESCO Werelderfgoedsite, en vervangt onder meer het oude zeehondencentrum in Pieterburen. Curator Sander Van Dijk leidt ons rond. Het gebouw zelf trekt al meteen de aandacht: het is een prachtig stukje architectuur, ontworpen door de Deense architect Dorte Mandrup. Het ontwerp is volledig afgestemd op de ruige, buitendijkse ligging en de wisselende weersinvloeden van het Waddengebied. Wat direct opvalt, is de natuurlijke uitstraling van het gebouw. ‘Buiten naar binnen halen’ was het uitgangspunt, en dat is zeker gelukt. Binnen word je constant naar buiten getrokken door de innovatieve architectuur, met veel natuurlijke materialen en grote ramen die de omliggende landschappen en indrukwekkende Waddenzee in het vizier houden. Duurzaamheid speelt een grote rol: zo werden er oude havenpalen uit Kiel hergebruikt en kreeg 4000 kilo oude jeans een tweede leven als isolatiemateriaal, dat bewust zichtbaar is gemaakt in de ruime inkomhal. Het gelijkvloers en eerste verdiep zijn gratis toegankelijk, wat zorgt voor een open en toegankelijke sfeer. Vlak bij de ingang ligt het ECOLAB, waar onderzoekers aan het werk zijn. Sander legt uit dat dit bewust zo is ingericht: “We willen het publiek en wetenschappers dichter bij elkaar brengen voor de Waddenzee.”
In de interactieve Waddenzee Experience leer je alles over de zee, haar geschiedenis en bewoners. De tentoonstelling loopt rondom het gebouw en biedt 360 graden vergezichten over de omgeving. Aan het einde kom je bij het zeehondencentrum, waar zeehonden worden opgevangen en verzorgd. Wat het WEC echt bijzonder maakt, is de openheid: bezoekers staan hier letterlijk oog in oog met de realiteit. Je ziet hoe zeehonden worden verzorgd, maar ook operaties vinden plaats in het zicht van het publiek, een echt open deuren-beleid. Het WEC is een fantastisch uitje voor kinderen, die hier kunnen ontdekken, spelen en leren, terwijl ze de zeehonden van dichtbij kunnen zien. En dat is natuurlijk niet enkel voor kinderen een ervaring… Het WEC is een plek die duidelijk met zorg en visie is ontworpen, waar leren en samenkomen centraal staan. Sander Van Dijk leidde ons rond met een passie die je zelden ziet. Zijn missie? “We willen de Waddenzee behouden als erfgoed, een veilige plek voor zowel mensen als dieren.” En dat voel je aan alles.
Slapen doen we in de Dutchen Baayvilla’s, vlak aan het Lauwersmeer: een plek van rust, ruimte en natuur, met weidse uitzichten en een frisse zeebries. Baayvilla’s is een kleinschalig vakantiepark met comfortabele 6- en 8-persoonsvilla’s, gelegen op loopafstand van het WEC. Ook het Nationaal Park Lauwersmeer en het Dark Sky Park Lauwersoog zijn gemakkelijk bereikbaar. De villa’s bieden gratis WiFi, een barbecue, een tuin en gratis privéparkeerplaatsen, ideaal voor een gezinsvakantie. Sommige accommodaties bieden extra luxe met een jacuzzi en een gedeelde zwemsteiger.
De volgende ochtend is de dresscode duidelijk: korte broek en oude sportschoenen. We gaan wadlopen, met de organisatie Wadlopen met Wim Spijk. Wadlopen kan op twee manieren. Het klassieke idee is wadlopen vanaf het vaste land: je begint op het land en loopt over het drooggevallen wad naar een waddeneiland zoals Schiermonnikoog of Ameland. Maar wij pakken het anders aan en gaan wadlopen vanaf een boot. We gaan aan boord in de visserijhaven van Lauwersoog en zetten koers richting Engelsmanplaat. Onderweg vertellen onze gidsen Wim Spijk en Polleke Wijnberg ons over de getijden en het unieke ecosysteem van de Waddenzee. Polleke vertelt ons over haar drijfveren: “Dit is onze thuis, waar wij ons het beste voelen en wat we het liefst delen.”
Na een klein uurtje op de boot komen we aan bij de zandplaat. Ik stap van boord, het frisse water komt tot boven mijn knie. Zo begin ik aan de wadloop. Ik ben verbaasd over het landschap en moet mezelf er af en toe aan herinneren dat ik midden in de Waddenzee sta, droog dan nog wel. Het landschap doet denken aan een woestijn, mijn oriënteringsvermogen is volledig weg, gelukkig hebben we een gids. De droge zeebodem toont een ongelooflijke biodiversiteit: krabben, garnalen, kwallen, schelpdieren, wadwormen…
Enige tijd later bereiken we een wadpost, ‘de Kalkman’. Voor de broedende vogels en de trekvogels op Engelsmanplaat is rust tijdens hun tocht essentieel om te overleven. Tijdens het broedseizoen houden vrijwillige vogelwachters de rust in de gaten vanuit de wadwachtpost.
Het wordt langzaam weer hoogwater en het is tijd om terug te keren naar de boot, die nog op ons wacht in het water, godzijdank! Op de terugweg zien we een flink aantal zeehonden liggen op de nog droogliggende stukken van het wad. Ze blijven liggen tot het laatste moment, tot enkel hun kop nog net boven het water uitsteekt. “Zodra het hoogwater is, moeten ze weer volop gaan jagen”, legt Polleke uit. “Het is cruciaal dat ze elk moment van rust goed benutten.”
We hebben wel zin in een lekker visje na onze wadlooptocht, en dat krijgen we bij restaurant Waddengenot aan Zee. Hier serveren ze allerlei verse visgerechten en andere lekkernijen, ik kies voor de kibbeling. Je kunt er buiten zitten op het terras, tenminste als de wind een beetje meewerkt, wat in deze regio niet altijd het geval is.
Na de lunch zetten we koers naar de Fierljeppolder in Noardburgum. We starten met een bezoek aan het Fierljeppenmuseum, waar we ontdekken hoe de Friezen al eeuwen met een polsstok over sloten springen, en waarom ze dat doen. Meer typisch Fries dan deze sport wordt het niet. Dan is het tijd voor actie: ik waag me zelf aan het fierljeppen. We krijgen een workshop van Hannes Scherjon, die ons stap voor stap begeleidt. We oefenen de verschillende onderdelen van de sprong: de aanloop en insprong, het klimmen in de stok en de landing. Daarna komt alles samen in de ultieme sprong over het water. Ik ondervind aan den lijve dat fierljeppen een bijzonder moeilijke sport is, die kracht, durf en techniek vergt. Maar: een onvergetelijke ervaring, die tot mijn eigen verbazing niet in de sloot eindigt, maar veilig op het zand.
Onze laatste stop op de tocht door het noorden van Nederland is het meer Groote Wielen, in het gelijknamige natuurgebied net buiten Leeuwarden. Aan de zuidkant van het meer ligt het recreatiegebied Buuten, waar je verschillende recreatieplekken vindt, zoals de AquaZoo, camping De Kleine Wielen en Copini Buitensport.
We starten met een drankje en een stuk appeltaart in restaurant Groote Wielen, dat prachtig aan het water ligt en een weids uitzicht biedt op het beschermde vogelgebied en het meer zelf. Daarna stappen we aan boord van de salonboot De Nieuwe Liefde voor een korte boottocht. Kapitein Richard Propsma verklapt de reden achter de naam van het schip: “De vorige eigenaar noemde de boot zo omdat hij meer tijd aan de boot spendeerde dan aan zijn vrouw…”
Zodra we de jachthaven uitvaren, overvalt me een gevoel van rust. Hier voel je de natuur in haar puurste vorm. We varen over het meer en door smalle sloten, tot plots een prachtig tafereel zich voor mijn ogen afspeelt: een ijsvogel duikt pijlsnel het water in om een visje te vangen.
Later meren we aan bij het Elfstedenmonument. Deze zogeheten Tegeltjesbrug, vlak bij Giekerk, is bekleed met meer dan 7.000 blauw geglazuurde tegels. Op elke tegel staat een foto van een Elfstedenrijder, met de naam en het jaar van deelname. Vanop afstand vormen de tegels een afbeelding van schaatsers in actie, een prachtig eerbetoon aan alle deelnemers van de Elfstedentocht.
