Ontdek elke dag een artikel over een inspirerende bestemming: duurzaam, ecologisch en respectvol
Nr. 1 reissite in Vlaanderen
In Bourgondië en de Montagnes du Jura staan traditie, gastronomie en vakmanschap centraal. Van karaktervolle wijnen tot ambachtelijke kazen, overal proef je de rijke geschiedenis. Onderweg maken we kennis met lokale producenten, proeven we authentieke producten en krijgen we een blik achter de schermen van eeuwenoude tradities. Het is een ervaring waar je zintuigen van kunnen genieten.
De hoofdstad van Bourgondië is Dijon. Het is een stad vol gastronomische delicatessen en mooie uitzichten. Op de grond in de straten staan pijlen van de toeristische dienst die je langs een weg met alle grote trekpleisters leidt. Zo hoef je zelf geen weg te plannen en kan je volledig genieten van de stad. Alle musea zijn er trouwens ook gratis.
De architectuur in Bourgondië is werkelijk uniek. We wandelen langs traditionele vakwerkhuizen en witte renaissance gebouwen in dezelfde straten. De oudere huizen hebben een uniek dak met figuren, gemaakt van de dakpannen. Sarah, onze gids, leidt ons langs de kathedraal naar de Porte Guillaume. In de middeleeuwen werd het gebruikt als stadspoort, maar tegenwoordig heeft het meer weg van de Arc de Triomphe. Sarah vertelt ons over een van de bekendste inwoners van de stad, Gustave Eiffel. “De bekende ingenieur is hier geboren en was in zijn jonge jaren altijd trots om Dijonnais te zijn. Er waren ook veel pleinen en straten naar hem vernoemd en zijn oude huis werd een bezienswaardigheid,” vertelt ze. “Spijtig genoeg was hij later in zijn carrière betrokken bij een groot schandaal en wilde de stad Dijon niets meer met hem te maken hebben. De straten en pleinen kregen een andere naam en zijn ouderlijk huis was niet meer te bezoeken. Later werd hij onschuldig verklaard, maar het kwaad was al geschied. Meneer Eiffel voelde zich zo bedrogen door de stad dat hij de naam Dijon zelfs nooit meer wilde uitspreken.”
We bezoeken Atelier Moutarde, een kleine mosterdwinkel die de echte mosterd van Dijon verkoopt. “’Mosterd van Dijon wordt niet beschermd als naam. Daarom staat er op elk potje mosterd, gemaakt volgens het traditionele recept ‘Mosterd uit Bourgondië,” legt Sarah uit. “Die naam is wel beschermd.”
Ook Dijon heeft zijn eigen overdekte markt. Het begon als markt in de straten rondom maar al snel richtten handelaars samen een overdekte markt op. De hal is zowel binnen als buiten mooi versierd. Binnen vind je alles: van eetkraampjes en slagers tot groenteboeren en kaasverkopers. In het midden van de hal kan je iets drinken bij de bar en zitten op een van de typische Bourgondische krukken.
In het centrum van Dijon komt ’s avonds het bruisende nachtleven tot leven. Bar Monsieur Moutarde is een van de populairste bars in de stad. Het is een cocktailbar die een variatie aan unieke cocktails aanbiedt. Het interieur is excentriek en gezellig, net als de sfeer die er hangt.
In Dijon vind je verschillende winkels terug die peperkoeken verkopen van Maison Mulot et Petitjean. In het hart van de stad staat een oud traditioneel gebouw waar ze deze delicatesse al sinds 1796 verkopen. Het staat op de lijst van oudste bedrijven in heel Frankrijk.
Aan de fabriek is ook een museum. We komen binnen in een hal die nog veel weg heeft van de 19de eeuw. In de eerste kamer staat een nagemaakte bureau van de directeur. Er hangen portretten aan de muur die met de druk van een knop tot leven springen. De vorige eigenaars van de peperkoek bakkerij op de schilderijen vertellen over het product dat deze familie nu al 10 generaties lang maakt. “Tijdens de oorlog waren er veel restricties. Dat maakte het moeilijker om de peperkoek te maken. De mensen waren ook heel patriottisch in die tijd,” zegt een voormalig eigenaar. “Een van onze populairste vormen was toen de bom, omdat we de soldaten aan het front symbolisch wilden steunen.” Wanneer we een volgende kamer binnenstappen, worden we omringd door potjes vol kruid. Het Franse woord voor peperkoek is pain d’épices. De traditionele peperkoek, volgens eeuwenoud recept, van Maison Mulot et Petitjean heeft niet die naam ‘pain d’épices’ maar ‘pain d’épice’, omdat het slechts een kruid bevat: anijs. De kamer ligt vol met potjes anijs om aan te ruiken. Het is indrukwekkend om te zien hoe de traditionele koek nog steeds met de hand wordt gerold.
Een belangrijk streekproduct van de regio is de cassisbes. Van likeur tot crème tot siroop, de bes wordt in verschillende vormen gebruikt. In het Cassissium leer je er alles over.
Wanneer we binnenkomen, worden we vriendelijk begroet door Jean-Michel. Hij laat ons een kijkje nemen in het museum en vertelt ons meer over de bes zelf. Buiten staan cassis planten. Jean-Michel trekt wat blaadjes af en laat ons ruiken. “Voor wie komt deze geur bekend voor?” vraagt hij. “De geur van de cassisbes wordt gebruikt in Chanel N°5, omdat het zo lekker ruikt.” Naast het museum brengen we ook een bezoek aan de fabriek zelf. Jean-Michel vertelt ons over het technische proces en legt uit dat het verschil tussen likeur en crème het alcoholpercentage is. Bourgondiërs zijn trotse mensen, en daar is Jean-Michel zeker geen uitzondering op. “In Spanje is het te warm en in Zweden is het te koud. Maar hier in Bourgondië is het de perfecte plaats om de overheerlijke bessen te kweken,” herhaalt hij meermaals. Wanneer we het eindproduct proeven, verwerkt in verschillende cocktails, merken we pas echt hoe uniek de smaak van deze plaatselijke bes is.
Je vindt de poulet de Bresse, of de Bressekip, slechts in een beperkte regio in Frankrijk. Deze kippen zijn een beschermd streekproduct. Ze hebben spierwitte veren en een knalrode kam. Hun blauwachtige poten maken het plaatje helemaal af.
We bezoeken La Ferme Le Devant, een boerderij die Bressekippen kweekt. Daar worden we ontvangen door de jonge boerin Pauline die ons trots rondleidt op haar familieboerderij.
Ze neemt ons mee naar de wei waar de kippen vrij rondlopen. In tegenstelling tot de legbatterijen die je vaak associeert met de vleesindustrie, zou je bijna jaloers worden op deze kippen. Ze lopen rond in een gigantische wei. Pauline vertelt ons dat ze de kippen enkel maïs en melk voert. “Dat zorgt voor vlees van de hoogste kwaliteit,” zegt ze. De melk zou bijdragen aan de spierwitte kleur van de veren. Hoewel de poten minder opvallend blauw zijn dan je zou verwachten, vormen de witte veren en rode kop toch een spectaculair zicht.
Pauline woont al heel haar leven op de boerderij. Haar grootvader begon ooit met het kweken van kippen en sinds enkele jaren heeft zij het overgenomen. “Doordat de kippen vrij rondlopen, lopen ze ook gevaar voor hun natuurlijke vijanden. Dat zijn vooral roofvogels en vossen. De roofvogels zijn beschermd, dus daar kunnen we niet veel aan doen. De andere boosdoeners zijn de vossen. Al ken ik een boer hier verderop die de vos af en toe eten geeft. Hij vertelde onlangs dat als je ze goed behandelt, ze je kippen niet meer aanvallen. Blijkbaar zijn het heel loyale dieren.”
Vlak naast de weides staat een mooie schuur die is omgetoverd tot een winkeltje in het teken van de Bressekip. Je kan hier elk product kopen dat van deze kip gemaakt wordt. De kip wordt in zijn geheel verkocht. Aan de kop hangen zelfs de veren nog. Dat gebeurt wel vaker in Frankrijk om te verzekeren dat je het juiste ras koopt.
Tijdens een uitgebreide gastronomische maaltijd in hotel Auberge de Chavannes proeven we de Bressekip, gepaard met bijpassende wijn. De kip smaakt heel lekker en het vlees is inderdaad mooi wit. Dat het vlees vers van de boerderij een beetje verderop komt, maakt wel degelijk verschil.
We brengen een bezoek aan het domein Credoz. Het domein bevindt zich boven op een berg, midden in het kleine dorpje Château-Chalon. De familie Credoz woont hier al generaties lang en teelt er druiven. Ze produceren witte wijn, typisch voor Montagnes du Jura.
We worden ontvangen door Valentin, jongste zoon van de familie Credoz en lokale sommelier. ”Deze wijn heeft een droge en zeer volle smaak. Dat komt onder meer doordat we al onze wijnen laten rijpen in eiken vaten.” Hij schenkt een volgend glas in. “Merk op hoe fel geel deze wijn is. Die kleur krijg je niet snel bij andere commerciële wijnen.”. Bij elke wijn geeft hij uitleg. Hij opent een fles Chardonnay-savagnin. “Als je hem proeft, ga je merken dat hij in het begin redelijk nootachtig is,” legt hij uit. “Maar als je goed oplet proef je ook de meer fruitige ondertonen.” Na elk glas begin je meer en meer smaken te herkennen. Je smaakpalet wordt hier letterlijk verrijkt. Na het proeven neemt Valentin ons mee op een wandeling door het authentieke Château-Chalon. Dat het een klein dorpje op het platteland van de Montagnes du Jura is, merk je aan het feit dat hij elke dorpsbewoner kent en begroet.
Domaine de la Pinte is alles wat je van een wijngaard verwacht. Na een mooie rit door het platteland komen we aan boven op een berg, omringd door druivenranken. Het uitzicht alleen al doet je zin krijgen in wijn. De gastvrouw neemt ons mee naar de wijnkelder. In deze gigantische ruimte staan reusachtige wijntonnen. Verderop zien we kleinere vaten waarin de wijn nog rijpt. Eén van de vaten is doorzichtig, zodat we het randje kunnen zien dat zich vormt op de wijn. Ze toont hoe de vaten aangevuld worden. “Dat doen we zo ongeveer elke week. Zo krijgt de wijn zo weinig mogelijk contact met zuurstof.”
In de volgende kelder staan verschillende wijnflessen ondersteboven. “We produceren al zo lang wijn dat we al onze traditionele recepten jaren geleden al helemaal op punt hebben gezet,” vertelt onze gids. “Tegenwoordig zijn we vaak bezig met onze moderne wijnen die zo ecologisch mogelijk geproduceerd worden. We zijn ook aan het experimenteren met bio-dynamische aspecten van de wijn. Zo kan bijvoorbeeld de stand van de maan, wanneer je de flessen omdraait, ook effect hebben.”
Naast wijn en de prachtige Bresse kip staat de regio bekend om nog een andere delicatesse: kaas. In Bourgondië en Montagnes du Jura bevinden zich verschillende Fruitières. Dat is een traditionele samenwerking van melkveehouders. De boeren brengen dan hun melk samen in een kaasmakerij om er kaas van te maken. Ze houden zich aan dezelfde regels zoals wanneer de koeien gemelkt moeten worden en de soort koeien die gebruikt worden, namelijk de Montbéliarde en de Simmental. Door deze samenwerking kunnen ze efficiënter produceren en vaak een hogere kwaliteit brengen, waarna de opbrengst onder de deelnemende boeren wordt verdeeld.
Een van die kaasmakers is Les Délices du Plateau, een lokale kaasmaker met al generaties lang ervaring. We worden door Christophe rond de fabriek geleid, maar voor we binnen mogen moet iedereen een haarnetje en schoenbeschermers aan, tegen het spatten van de melk. We beginnen in een ruimte vol vrachtwagens. “Hier komt de melk aan,” zegt Christophe. Boven zien we de verschillende machines en er wordt ons alles verteld over het proces van melk naar kaasbol. “Elke kaasbol weegt 40 kg en kost 400 liter melk om te maken” vertelt Christophe. “De nummers op de kaasbollen duiden aan van welk jaar ze zijn.” Deze fromagerie is een paradijs voor elke kaasfan.
Kaasliefhebbers in België zullen wel al bekend zijn met de Comté-kaas. In Jura kan je het Maison du Comté bezoeken: een museum gewijd aan deze bekende kaas. Je leert er meer over de 140 Fruitières en de geschiedenis ervan, welke koeien gebruikt worden en in welk seizoen de melk het beste is. Er staan geurdispensers waar je kan aan ruiken om vervolgens de geur te raden.
Wie aan Bourgondië denkt, denkt aan eten. En daar hoort wijn bij. De streek is bekend om zijn rode wijn. We brengen een bezoek aan Domaine viticole Boursot Père & Fils om de wijn te proeven. Het middeleeuwse interieur draagt bij aan de sfeer. De familie produceert al wijn sinds 1550 en die ervaring proef je meteen. Bij elk glas word je overdonderd door de smaak.
We sluiten ons bezoek aan de regio af met een bezoek aan Halles de Gilly. Bovenaan een winkel, onderaan de perfecte plek voor degustatie. Er is een klein museum dat een film toont over de kaas die gemaakt wordt in de regio. De boeren leggen in een licht Bourgondisch accent uit waar hun passie voor koeien en melk vandaan komt en de melkmakers zetten hun product in de spotlight. Er is een zaal waar je verschillende geuren kan ruiken en raden wat het is.
